Nieuws

Wroetende varkens vervangen de frees

Gepubliceerd op
23 februari 2012

Ploegen wordt binnen het netwerk De boerderij als Superorganisme 'uitgevoerd' door wroetende varkens. Het praktijknetwerk werkt, onder begeleiding van DLV aan een bedrijfsconcept waarbij ingrepen die fossiele brandstoffen kosten, zoals diesel, kunstmest en elektriciteit, zoveel mogelijk vervangen worden door natuurlijke processen. Hét superorganisme bestaat niet. Elke deelnemer creëert zijn eigen concept. Twee deelnemers hebben op 5 januari hun spectaculaire plannen toegelicht.

Hoeve Biesland

Jan Duijndam heeft als deelnemer van het praktijknetwerk de boerderij als superorganisme een veehouderijsysteem ontworpen in samenwerking met DLV waarbij een heuse trouwlocatie wordt gerealiseerd. De plannen zijn inmiddels ingediend bij de Provincie en Hoeve Biesland hoopt in 2012 de vergunning te krijgen. In 2013 zou dan het eerste Superorganisme gebouwd kunnen worden

Hoeve Biesland kenmerkt zich door een verwevenheid van veehouderij, natuurbeheer, educatie en recreatie in de Bieslandsepolder. Jan Duijndam geeft aan waarom hij een superorganisme wil bouwen. “Een van de dingen die we willen veranderen is de stal. De stal voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. In de kringloop van Boeren voor natuur zijn wij ook steeds meer het organisch afval gaan hergebruiken. Bovendien is er de behoefte om de koeien meer comfort te geven en in een stal met ruimere maatvoering te houden. Om dat op een natuurlijke manier te doen willen wij een vrijloopstal bouwen. In dit stalconcept worden de dieren gehuisvest op een compostbodem. De dieren lopen vrij rond in een grote open ruimte. Deze ruimte wordt ingestrooid met organisch materiaal (houtsnippers, riet, bermgras, e.a.) uit het gebied en daar lopen en liggen de dieren op. De mest wordt vermengd met de strooisellaag en composteert. Om de mest goed te vermengen met de strooisellaag willen we er ook varkens laten lopen, want die wroeten van nature. Zij vermengen de mest met het strooisel en zorgen voor een luchtige bodem, wat belangrijk is in het composteringsproces..

Deze manier van dierhouderij past enorm goed in het gedachtegoed van de hoeve Biesland”.

Klik op deze link voor een gedetailleerde omschrijving inclusief schetsontwerpen van dit superorganisme.

Boerderij Oost-Gein

Boerderij Oost–Gein is een biologische melkveehouderij met blaarkopkoeien, gelegen in een stukje prachtig Hollands landschap. Het bedrijf kent veel neventakken. Het bedrijf heeft een boerderijwinkel, een composteringstak, beheer van natuurterreinen met grazers en doet veel aan educatie door de ontvangst van groepen. Specifiek voor veel biologische bedrijven en zeker bij dit bedrijf is de verwevenheid van stal, mest en grond, weidegang in één gesloten kringloop.

De huidige huisvesting, een van de eerste ligboxenstallen in Nederland is aan vervanging toe. Het is voor Den Hartog ook een persoonlijke uitdaging om net als de vorige generatie pionier te zijn en een nieuw stalconcept neer te zetten.

Samen met Bruno Vermeersch van architectenbureau Makkink&Bey te Amsterdam is voor Henk den Hartog, één van de deelnemers van het netwerk uit Abcoude een revolutionair concept ontwikkeld rond de vrijloopstal. Er is naar gestreefd om de afbakening tussen stal en weiland te vervagen. Tevens is een concept ontwikkeld wat multifunctioneel te gebruiken is, niet alleen als veestal, maar ook geschikt voor recreatie, bewoning, educatie of een andere doelstelling. De vrijloopstal wordt, net als bij Hoeve Biesland gevuld met materialen uit de omgeving, zoals houtsnippers, riet, gasresten en mogelijk bagger. De compostering wordt gestimuleerd door varkens en kippen de bodem te laten omzetten.

Duurzaamheid

Er is duidelijk rekening gehouden met het gebruik van hernieuwbare energie. Er wordt warmte gewonnen uit de bodem, het dak is geschikt voor zonnepanelen. Het fundament van het gebouw is erg eenvoudig en beperkt, in de bovenbouw wordt meer materiaal (staal) gebruikt. In combinatie met de verblijfsruimten wordt ook hier erg efficiënt met materialen omgesprongen Henk den Hartog: “Een geweldig ontwerp met potentie, maar het ontwerp en de uitvoering vraagt om nadere detaillering en onderzoek voor er van realisatie sprake kan zijn”. Het praktijknetwerk dient hierbij als inspiratiebron en als kennisleverancier

Via deze link kunt u een gedetailleerde omschrijving inclusief schetsontwerpen, kansen en bedreigingen van dit superorganisme vinden.

De Bodem als basis voor het superorganisme

“We kunnen in theorie een heel mooie boerderij als superorganisme ontwikkelen. De vraag is echter of de bodem dit organisme kan 'voeden' aldus Coen Ter Berg, bodemdeskundige. Managementmaatregelen bepalen het succes van het superorganisme. De manier waarop de ondernemer omgaat met zijn bodem is daar een heel belangrijk onderdeel van.
Op 5 januari hebben de deelnemers geleerd hoe zij hun bodemstructuur kunnen beoordelen. Na het beoordelen van de bodem blijft de centrale vraag hoe de processen in de bodem gestimuleerd kunnen worden. Dat is hard nodig want een derde van de deelnemers geeft aan te kampen te hebben met een opbrengsttekort. Je moet niet alleen kijken naar het organische stof gehalte. Wees kritisch op de verhouding stikstof/koolstof. 1:10 is een mooie verhouding.

Tractoren als sluipmoordenaar

Tractoren worden steeds groter en zwaarder. We raken gewend aan een bepaalde capaciteit. Hierdoor zijn tractoren sluipmoordenaars van de bodem geworden. Maak samen met je loonwerker een plan om schade aangericht door zware machines zoveel mogelijk te vermijden.

Via deze link is kennis over de bodem door Coen ter Berg te downloaden.

Op de site www.superorganisme.nl vindt u meer informatie over dit praktijknetwerk.