Nieuws

Koeien & Kansen-bedrijven onder de loep met KringloopWijzer (3/5) Dure grond eist hoge mineralenbenutting

Gepubliceerd op
30 juli 2012

Landbouwgrond is duur. Een hectare kost al gauw € 60.000. En dat wil je dan ook graag terugzien in hoge gewasopbrengsten en kwalitatief goed voer. Maar je moet ook voldoen aan milieueisen. Dat begint met het goed benutten van meststoffen en het op een juiste manier beheren van de bodem. Berekeningen met de KringloopWijzer voor Koeien & Kansen-bedrijven laten zien dat er veel mogelijk is. De droge-stofopbrengsten lopen daarbij op tot zo’n 17 ton voor grasland en 22 ton voor maïsland.

In voorgaande berichten zijn de overschotten en de benutting van stikstof en fosfaat in de bedrijfskringloop op het bedrijf gepresenteerd. Een hoge benutting hangt vaak nauw samen met een hoge droge-stofopbrengst (Figuur 1). De opbrengst per Koeien & Kansen-bedrijf in 2011 van het grasland was gemiddeld 11,3 ton droge stof en van maïsland 17,7 ton. Vergeleken met het gemiddelde bedrijf in Nederland in 2009 (BIN-cijfers) is dat ongeveer een ton per ha hoger. Maar de verschillen zijn groot. Ook zien we dat de maïsopbrengst niet de zelfde trend volgt als de grasopbrengsten. Een hoge grasopbrengst betekent dus niet automatisch een hoge maïsopbrengst. Andersom trouwens ook niet. Daaraan zie je dat niet elke grondsoort even geschikt is om goed gras én maïs te telen. Enkele Koeien & Kansen-bedrijven hebben overigens een flink aandeel beheersgrasland, met vaak lagere opbrengsten. Dat grasland is in het totaal verrekend.


Figuur 1 Droge-stofopbrengsten (kg/ha) van gras- en maïsland in 2011 op Koeien & Kansen-bedrijven.  De nummers komen overeen met de nummers in de berichten overschotten(1/5) en benutting (2/5). De laatste kolom (Gem. NL, gearceerd) is het resultaat van gemiddeld in Nederland in 2009, berekend op basis van BIN-cijfers (LEI).
Ondanks de bemesting en de onttrekking van mineralen uit de bodem door het gewas blijven er altijd nog mineralen achter in de bodem: het overschot. Dit overschot kan in potentie verloren gaan naar grond- en oppervlaktewater en naar lucht (vervluchtiging van het schadelijke lachgas). Figuur 2 laat het stikstofoverschot van de bodem zien per Koeien & Kansen-bedrijf in 2011 (bruine staafjes) en hoeveel stikstof van de aanvoer naar de bodem benut is door het gewas (blauwe balkjes). Het stikstofoverschot van de bodem op de Koeien & Kansen-bedrijven was met gemiddeld 134 kg per ha ongeveer gelijk aan dat van het gemiddelde Nederlandse bedrijf in 2009 (140 kg per ha). De stikstofbenutting was zelfs iets hoger, 68% tegen 64% voor het gemiddelde bedrijf. Ondanks deze kleine verschillen waren de droge-stofopbrengsten op de Koeien & Kansen-bedrijven hoger dan op het gemiddelde bedrijf (Figuur 1). De stikstofbemesting op de Koeien & Kansen-bedrijven was trouwens ook zo’n 20 kg per ha hoger dan op het gemiddelde bedrijf. Kortom, de betere benutting heeft zich dus uitbetaald in een hogere opbrengst bij een gelijk overschot.

Figuur 2 Stikstofoverschot (kg/ha; in oranje) en stikstofbenutting (%; in blauw) van de bodem in 2011 op Koeien & Kansen-bedrijven. De nummers komen overeen met de nummers in Figuur 1. De laatste kolom (Gem. NL, gearceerd) is het resultaat van gemiddeld in Nederland in 2009, berekend op basis van BIN-cijfers (LEI).
Figuur 2 Stikstofoverschot (kg/ha; in oranje) en stikstofbenutting (%; in blauw) van de bodem in 2011 op Koeien & Kansen-bedrijven. De nummers komen overeen met de nummers in Figuur 1. De laatste kolom (Gem. NL, gearceerd) is het resultaat van gemiddeld in Nederland in 2009, berekend op basis van BIN-cijfers (LEI).
Met 6 kg tegen 16 kg was fosfaatoverschot van de bodem (Figuur 3) op Koeien & Kansen-bedrijven gemiddeld 10 kg lager dan op het gemiddelde Nederlandse bedrijf in 2009. De fosfaatbenutting van de bodem was gemiddeld 94% in Koeien & Kansen en 84% op het gemiddelde bedrijf. Uit de grote variatie in bodemoverschot tussen de bedrijven blijkt zowel bij stikstof en fosfaat een sterk verband te bestaan tussen het overschot en de benutting van meststoffen.
Tot zover een globaal overzicht van kengetallen met betrekking tot de bodem die met KringloopWijzer berekend worden. De KringloopWijzer levert nog veel meer, zoals bijvoorbeeld cijfers over de bemesting (drijfmest, kunstmest, weidemest). In een volgend bericht gaan we in op de gevolgen van bemesten volgens de fosfaatgebruiksnormen (4/5).

Figuur 3 Fosfaatoverschot (kg/ha; in paars) en fosfaatbenutting (%; in oranje) van de bodem in 2011 op Koeien & Kansen-bedrijven. De nummers komen overeen met de nummers in Figuur 1. De laatste kolom (Gem. NL, gearceerd) is het resultaat van gemiddeld in Nederland in 2009, berekend op basis van BIN-cijfers (LEI).
Figuur 3 Fosfaatoverschot (kg/ha; in paars) en fosfaatbenutting (%; in oranje) van de bodem in 2011 op Koeien & Kansen-bedrijven. De nummers komen overeen met de nummers in Figuur 1. De laatste kolom (Gem. NL, gearceerd) is het resultaat van gemiddeld in Nederland in 2009, berekend op basis van BIN-cijfers (LEI).