Nieuws

Dunne fractie vervangt kunstmest EN drijfmest

Gepubliceerd op
22 maart 2012

Koeien & Kansen experimenteert op vijf bedrijven met mestscheiding als middel om de afhankelijkheid van kunstmeststikstof te doorbreken en de afvoer van mest te verlagen.

Mestscheiding gebruiken we hier om de stikstofwerking van dierlijke mest hoger te maken dan die van slechts drijfmest. Toepassen van dunne fractie in plaats van drijfmest betekent dan een betere benutting van de stikstof uit dierlijke mest en daarmee een verlaging van de aanvullende kunstmestbehoefte. In Koeien & Kansen beschrijven we een eenvoudige aanpak om dit op milieuverantwoorde wijze uit te voeren, zowel onder als boven het niveau van derogatie.

Dunne fractie moet ook drijfmest vervangen

Op drie bedrijven experimenteren we met gebruik van stikstof in dunne fractie boven derogatie. Vaak wordt dit aangeduid als ‘kunstmestvervanging door dun’. Dit begrip veronderstelt dat alleen de drijfmest die niet plaatsbaar is vanwege stikstof gescheiden wordt, waarna de dunne fractie in ‘de kunstmestruimte’ geplaatst kan worden. Maar dat is een eenzijdige invulling die landbouwkundig en milieukundig niet voor de hand ligt. Dat heeft te maken met de stikstofwerking.

De stikstofwerking (NWC) is een maat voor opname van stikstof uit mest door gewassen vergeleken met kunstmeststikstof. Die van kunstmest is per definitie 100%. Drijfmest komt uit op 60% en de stikstofwerking van de dunne fractie ligt volgens de huidige inzichten rond de 80%. Als je dunne fractie 1 op 1 inzet om kunstmeststikstof te vervangen (dus 1 kg stikstof dunne fractie vervangt 1 kg kunstmeststikstof), levert hij per 100 kg vervanging 80 kg werkzame stikstof. Een deel van de niet werkzame 20 kg is mogelijk vervluchtigd als ammoniak of achtergebleven in de bodem. De achtergebleven stikstof kan uitspoelen. De veehouder kan die niet-werkzame 20 kg ‘terugverdienen’ door ook drijfmeststikstof te vervangen door dunne-fractiestikstof. Als hij dit ook 1 op 1 doet, dan verdient hij per 100 kg vervangen drijfmeststikstof namelijk weer 20 kg per ha terug. Dit is immers het verschil in stikstofwerkzaamheid tussen drijfmest (60%) en dunne fractie (80%). Zo blijft het bemestingsniveau op peil, blijven verliezen beperkt en kan kunstmest worden uitgespaard.

Flexibele inpassing afhankelijk van de kwaliteit van de dunne fractie

Dit principe geeft flexibiliteit bij de inzet van scheidingsproducten van verschillende kwaliteit. Stel dat de werking van de dunne fractie niet 80% maar 75% is, dan moet je meer drijfmest vervangen door dunne fractie, maar kan je nog steeds kunstmeststikstof uitsparen, zonder hogere verliezen. Zo kan je de hoeveelheid te vervangen drijfmest aanpassen aan de NWC-waardes van de dunne fractie en toch het niveau van werkzame stikstof gelijk houden zonder toename van verliezen. Deze werkwijze is dus een onderdeel van verantwoorde toepassing van de dunne fractie boven derogatie in deze experimenten.

Boven en onder derogatie

Het is uiterst onzeker of en onder welke voorwaarden de regelgeving ruimte gaat bieden om met mestscheiding boven derogatie te bemesten (voor de drie bedrijven die in dit onderzoek boven derogatie bemesten is een tijdelijke vrijstelling verleend). Maar het voordeel van de hogere stikstofwerking is er ook als bemest wordt met dunne fractie binnen de derogatie. Dit biedt in ieder geval de mogelijkheid om te besparen op gebruik van kunstmest.

Vervolg

De hier beschreven aanpak gaat uit van de stikstofwerking die is waargenomen in eerder uitgevoerd bemestingsonderzoek. Het huidige onderzoek op Koeien & Kansen-bedrijven is bedoeld om deze stikstofwerking nog beter in beeld te krijgen. Binnenkort verschijnt een vervolgrapportage met de werkelijk waargenomen stikstofwerking in deze proeven.